Konwencja Praw Dziecka

Po raz pierwszy prawa dzieci uj─Öto w Deklaracji Genewskiej 1924 r., natomiast pe┼ény ich zbi├│r zosta┼é zapisany w Konwencji o prawach dziecka przygotowanej przez Organizacje Narod├│w Zjednoczonych w 1989 r. Prawa zawarte w Konwencji mo┼╝na podzieli─ç na : 

  • prawa osobiste – to te, kt├│re przys┼éuguj─ů ka┼╝demu cz┼éowiekowi dlatego w┼éa┼Ťnie, ┼╝e jest cz┼éowiekiem. Nikt ich ludziom nie daje i nikt ich nie mo┼╝e odebra─ç. 
  • prawa socjalne – to prawa, kt├│re s─ů wynikiem umowy miedzy obywatelem a pa┼ästwem. 
  • prawa polityczne – pe┼éne prawa polityczne przys┼éuguj─ů po uko┼äczeniu 18 lat, jednak Konwencja przyznaje dzieciom prawo do stowarzyszania sie w organizacjach i klubach.

W Konwencji nie zapomniano o prawach specjalnych: 

  • dla dzieci nale┼╝─ůcych do mniejszo┼Ťci narodowych – maja one prawo do uczenia sie ojczystego j─Özyka, religii, w┼éasnej kultury. 
  • dla dzieci sprawnych inaczej istnieje prawo do szczeg├│lnej opieki lekarskiej i mo┼╝liwie najlepszych warunk├│w ┼╝ycia i nauki. 
  • dla sierot istnieje prawo do innej, zast─Öpczej rodziny lub opieki pa┼ästwa. dla dzieci, kt├│rym zdarzy┼éo sie pope┼éni─ç przest─Öpstwo istnieje prawo ┼éagodniejszego traktowania ni┼╝ doros┼éych przest─Öpc├│w.

PRAWO DO ZYCIA I ROZWOJU 
Prawo do ┼╝ycia jest najbardziej podstawowym prawem ka┼╝dego cz┼éowieka. Nikt nikogo nie mo┼╝e ┼╝ycia pozbawi─ç. Pa┼ästwo musi zadba─ç o to, ┼╝eby ludzie czuli sie bezpiecznie. Pa┼ästwo ma tak┼╝e obowi─ůzek  zapewni─ç jak najlepszy rozw├│j dzieci. Prawo do rozwoju nie oznacza jedynie rozwoju fizycznego ale tez psychiczny, intelektualny. Pa┼ästwo musi zadba─ç  o odpowiedni─ů  ilo┼Ť─ç szk├│┼é  i zagwarantowa─ç mo┼╝liwo┼Ť─ç  zdobycia wykszta┼écenia  ka┼╝demu.  
 
PRAWO DO WYCHOWANIA W RODZINIE 
Dziecka nie wolno rodzicom zabra─ç. W Polsce tylko s─ůd mo┼╝e zadecydowa─ç o odebraniu dziecka rodzicom – dzieje sie tak w wyj─ůtkowych sytuacjach, kiedy rodzice nie chc─ů lub nie mog─ů opiekowa─ç sie dzieckiem; ┼║le je traktuj─ů, nie interesuj─ů sie jego potrzebami, nie lecza gdy jest chore, g┼éodz─ů. Takim zaniedbanym dzieckiem ma obowi─ůzek  zaopiekowa─ç  si─Ö  pa┼ästwo. 
 
PRAWO DO NAZWISKA 
W Polsce ka┼╝dy ma prawo do nazwiska i obywatelstwa. Ka┼╝de dziecko po urodzeniu musi by─ç zarejestrowane w Urz─Ödzie Stanu Cywilnego. Nazwisko, imi─Ö, obywatelstwo oraz pochodzenie s─ů elementami to┼╝samo┼Ťci cz┼éowieka, kt├│ra jest chroniona przez prawo. 
 
PRAWO DO SWOBODY MYSLI, SUMIENIA I WYZNANIA Cz┼éowiek ma pe┼éne prawo wyboru co chce my┼Ťle─ç i w kogo chce wierzy─ç. Ka┼╝dy ma prawo do szacunku dla swego ┼Ťwiatopogl─ůdu – nikogo z powodu jego sposobu my┼Ťlenia  czy wyznawanej religii nie wolno prze┼Ťladowa─ç, poni┼╝a─ç ani wy┼Ťmiewa─ç  jego pogl─ůd├│w lub obrz─Öd├│w. 
 
PRAWO DO PRYWATNOSCI Prywatne jest wszystko to, co jest osobiste, zar├│wno rzeczy, mieszkanie, jak r├│wnie┼╝  sprawy prywatne i rodzinne. Prawo do prywatno┼Ťci  oznacza, ze nikomu nie wolno bez szczeg├│lnie uzasadnionych powod├│w (precyzyjnie przewidzianych w przepisach prawnych) wkracza─ç w nasze ┼╝ycie i sprawy osobiste. 
 
PRAWO DO TAJEMNICY KORESPONDENCJI 
Prawo to oznacza, ze ka┼╝dy cz┼éowiek (oczywi┼Ťcie  dziecko tez) mo┼╝e decydowa─ç o tym kto przeczyta jego list, pami─Ötnik czy wiersz. Doro┼Ťli mog─ů zwr├│ci─ç si─Ö do s─ůdu, je┼╝eli kto┼Ť naruszy to prawo – dzieci podlegaj─ů w┼éadzy rodzicielskiej wiec w ich imieniu mog─ů wyst─ůpi─ç rodzice. 
 
PRAWO DO NAUKI 
W Polsce szko┼éa podstawowa jest dla wszystkich obowi─ůzkowa i bezp┼éatna. Prawo do nauki oznacza, ze ka┼╝dy powinien mie─ç mo┼╝liwo┼Ť─ç uczenia sie tak d┼éugo jak chce i pozwalaj─ů mu na to jego zdolno┼Ťci i zainteresowania. Pa┼ästwo ma obowi─ůzek utrzymywa─ç odpowiednia ilo┼Ť─ç  szk├│l podstawowych a tak┼╝e tak du┼╝o szk├│l ┼Ťrednich, ┼╝eby ka┼╝dy kto chce i ma wystarczaj─ůce umiej─Ötno┼Ťci, m├│g┼é uczy─ç sie w odpowiedniej dla siebie szkole ┼Ťredniej. Pa┼ästwo powinno tez zapewni─ç pomoc finansowa uczniom w trudnej sytuacji materialnej, powinno tez dba─ç o to, by dzieci ucz─ůc sie rozwija┼éy swoja osobowo┼Ť─ç, uczy┼éy sie szacunku i tolerancji dla innych ludzi r├│┼╝nych kultur i religii, r├│┼╝nych ras i kolor├│w sk├│ry. Pa┼ästwo ma tak┼╝e obowi─ůzek zadba─ç o dost─Öp ka┼╝dego dziecka do informacji, czyli wiedzy r├│┼╝nych ludzi, r├│┼╝nie my┼Ťl─ůcych, wiedzy o odkryciach naukowych i zjawiskach – co wp┼éywa na kszta┼étowanie pogl─ůd├│w i postaw. Prawo do informacji oznacza tez, ze pa┼ästwo ma obowi─ůzek informowa─ç wszystkich o dzia┼éaniach i decyzjach jakie podejmuje. 
 
PRAWO DO ZYCIA BEZ PRZEMOCY 
Zn─Öcanie sie nad dzie─çmi jest karane. Prawo zezwala na ┼éagodne karcenie jedynie przez rodzic├│w. Nie wolno tez zn─Öca─ç sie psychicznie, to znaczy systematycznie dokucza─ç dziecku, poni┼╝a─ç go, wy┼Ťmiewa─ç lub obra┼╝a─ç. Karana jest r├│wnie┼╝ przemoc seksualna. 
 
PRAWO DO STOWARZYSZANIA SIE 
W Polsce wszystkie dzieci mog─ů nale┼╝e─ç do r├│┼╝nych organizacji m┼éodzie┼╝owych, kt├│rymi kieruj─ů doro┼Ťli np. harcerstwo – je┼╝eli nie maja sko┼äczonych 16 lat potrzebna jest zgoda rodzic├│w. Konwencja o Prawach Dziecka m├│wi, ze dzieci maja prawo stowarzysza─ç sie wy┼é─ůcznie w celach pokojowych. Wa┼╝na dla ka┼╝dego ucznia jest mo┼╝liwo┼Ť─ç dzia┼éania w samorz─ůdzie szkolnym. Ustawa o Systemie O┼Ťwiaty art.55 pkt 5 m├│wi: “Samorz─ůd mo┼╝e przedstawia─ç radzie szko┼éy lub plac├│wki, radzie pedagogicznej oraz dyrektorowi wnioski i opinie we wszystkich sprawach szko┼éy lub plac├│wki, w szczeg├│lno┼Ťci dotycz─ůcych realizacji podstawowych praw uczni├│w, takich jak: 
1. prawo do zapoznawania sie z programem nauczania (…) 
2. prawo do jawnej i umotywowanej oceny post─Öp├│w w nauce i zachowaniu 
3. prawo do organizacji ┼╝ycia szkolnego (…) 
4. prawo do redagowania i wydawania gazety szkolnej 
5. prawo do organizowania dzia┼éalno┼Ťci kulturalnej, sportowej (…) 
6. prawo do wyboru nauczyciela-opiekuna samorz─ůdu. 
 
ZASADA POSZANOWANIA GODNOSCI 
Nie mo┼╝na m├│wi─ç o prawie do godno┼Ťci, gdy┼╝ godno┼Ť─ç po prostu mamy i nikt nie mo┼╝e nam jej da─ç lub odebra─ç. Ka┼╝dy cz┼éowiek ma wrodzone poczucie dumy, honoru osobistego – nikt nie lubi by─ç ┼║le traktowany, ponizany, wy┼Ťmiewany czy w jakikolwiek spos├│b obra┼╝any. Ka┼╝dy cz┼éowiek ma prawo do ochrony przed poni┼╝aj─ůcym i okrutnym traktowaniem, kt├│re narusza jego poczucie godno┼Ťci. 
 
ZASADA R├ôWNOSCI Ludzie nie rodz─ů sie lepsi lub gorsi, jako ludzie s─ů r├│wni – co nie znaczy jednakowi. Dlatego podobnie jak w przypadku godno┼Ťci nie m├│wimy o prawie do r├│wno┼Ťci. Kiedy mowa jest o r├│wnym traktowaniu przez prawo to chodzi o jednakowe prawa dla ludzi niezale┼╝nie od tego czy s─ů bogaci czy biedni, czarni czy biali, m─Ö┼╝czy┼║ni czy kobiety. Prawo do r├│wnego traktowania (przez prawo) nie oznacza, ze wszyscy musza mie─ç takie same uprawnienia. S─ů sytuacje gdy niekt├│rym ludziom przys┼éuguj─ů prawa specjalne, np. ludziom niepe┼énosprawnym. Uprawnienia te s┼éu┼╝─ů wyr├│wnywaniu szans dla tych, kt├│rym z r├│┼╝nych wzgl─Öd├│w trudniej jest ┼╝y─ç. ┼Üwiadomo┼Ť─ç w┼éasnych praw, mo┼╝liwo┼Ťci i ogranicze┼ä, oraz norm reguluj─ůcych zachowania ma bardzo du┼╝e znaczenie dla spo┼éecznego rozwoju dziecka. Uczenie przestrzegania praw innych ludzi i radzenia sobie w sytuacji naruszania praw w┼éasnych jest elementem przygotowania do ┼╝ycia w demokratycznym spo┼éecze┼ästwie. Nie b─Ödzie rzecz─ů nagann─ů, je┼╝eli dzieci naucza sie wymaga─ç od doros┼éych respektowania swoich praw, praw przys┼éuguj─ůcych ka┼╝demu cz┼éowiekowi, nawet temu ma┼éemu.